Ky publikim është realizuar nga Instituti për Zhvillim dhe Iniciativa Qytetare (IZHIQ) në kuadër të projektit “Voicing Rights: Promoting Media Inclusion for the Deaf in Albania”, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian në kuadër të programit Reporting Diversity Network.
Përmbajtja është përgjegjësi e vetme e Institutit për Zhvillim dhe Iniciativa Qytetare (IZHIQ) dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht pikëpamjet e Bashkimit Evropian apo të Reporting Diversity Network (RDN).
Pacientët me sëmundje tumorale në Shqipëri prej vitesh përballen me vështirësi të
shumta në trajtimin që marrin në spitale, përfshirë mungesën ose vonesat e barnave
jetike. Këto mungesa nuk janë thjesht çështje administrative, ato përbëjnë rrezik të
drejtpërdrejtë për jetën e pacientëve.
Në raportin e tij më të fundit të auditimit tematik mbi disponibilitetin e barnave në spitalet
publike, Kontrolli i Lartë i Shtetit (KLSH) evidenton problematika të thella në sistemin e
furnizimit me barna antitumorale, duke nxjerrë në pah mangësi strukturore në planifikim,
monitorim dhe mbikëqyrje.
Auditimi, i cili përfshiu Ministrinë e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale, Fondin e Sigurimit
të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor (FSDKSH), Agjencinë e Barnave dhe Pajisjeve
Mjekësore, si dhe Qendrën Spitalore Universitare “Nënë Tereza” zbuloi një situatë
alarmante.
Sipas raportit të KLSH-së, nga 253 barna antitumorale të autorizuara për tregtim në
Republikën e Shqipërisë, 116 prej tyre, ose 46% nuk janë importuar asnjëherë gjatë
periudhës janar 2021 – mars 2025.
Nga auditimi i korrespondencave mes QSUT-së dhe Ministrisë së Shëndetësisë, si dhe
nga shpjegimet e subjekteve të audituara, nënvizohet në raportin e KLSH-së, rezulton se
Ministria nuk ka ezauruar në mënyrë shteruese mekanizmat monitorues në procesin e
sigurimit të barnave për trajtimin e sëmundjeve tumorale.
Mosaplikimi i penaliteteve: kosto për buxhetin dhe goditje për transparencën
Nga 49 raste vonesash të pajustifikuara në furnizimin me barna antitumorale nga
importuesit farmaceutikë, Drejtoria e Kontrollit e FSDKSH-së ka ndërmarrë masa vetëm
në dy raste. Sipas raportit, penalitetet që duhej të ishin aplikuar për 49 subjektet
përgjegjëse arrijnë në një vlerë totale prej 49 milionë lekësh, por edhe ato nuk janë
zbatuar.
Ky fakt nuk përbën vetëm një mangësi administrative, por ka ndikim të drejtpërdrejtë në
buxhetin e shtetit. Mosaplikimi i penaliteteve nënkupton humbje të të ardhurave që duhej
të rikuperoheshin në buxhet dhe dobësim të mekanizmave të disiplinës kontraktuale. Kur
kontratat nuk shoqërohen me pasoja financiare për moszbatim, krijohet një precedent i
rrezikshëm që ul standardin e përgjegjshmërisë dhe rrit riskun për abuzime apo
keqmenaxhim të fondeve publike.
Mungesa e një mekanizmi të rregullt dhe funksional monitorimi, siç thekson KLSH, tregon
se sektori i kontrollit ka vepruar në mënyrë selektive dhe jashtë një plani të miratuar. Kjo
cenon parimin e barazisë dhe objektivitetit në zbatimin e ligjit, duke krijuar hapësirë për
trajtim të pabarabartë të operatorëve ekonomikë.
Për më tepër, praktikat joefektive të mbikëqyrjes kanë çuar, në disa raste, në certifikimin
e padrejtë të operatorëve si “pa probleme”, edhe kur janë evidentuar mungesa të zgjatura
barnash në periudha kritike. Kjo dëmton transparencën institucionale dhe besimin publik,
pasi raportimet zyrtare nuk pasqyrojnë realitetin e furnizimit.
Në aspektin financiar dhe të qeverisjes, kombinimi i vonesave të pajustifikuara, mungesës
së penaliteteve dhe monitorimit selektiv krijon një cikël të mbyllur mosllogaridhënieje:
fondet publike përdoren pa garanci për performancë kontraktuale, mekanizmat e kontrollit
dobësohen, ndërsa transparenca dhe besimi në sistemin e furnizimit me barna cënohen
ndjeshëm.
Parregullsi në menaxhimin e barnave – efekt i drejtpërdrejtë mbi pacientët me
tumor
Raporti i Kontrollit të Lartë të Shtetit evidenton mangësi serioze në mirëadministrimin dhe
dokumentimin e barnave në spitalet publike, ku janë konstatuar receta të dublikuara,
mospërputhje ndërmjet sasive fizike dhe atyre të regjistruara në sistem, si dhe kërkesa
të përsëritura të paplotësuara për të njëjtin pacient.
Këto nuk janë thjesht parregullsi teknike apo administrative. Për pacientët me sëmundje
tumorale, të cilët ndjekin protokolle trajtimi të rrepta dhe ciklike, çdo gabim në dokumentim
apo mosgjurmueshmëri e saktë e barnave mund të çojë në vonesa në terapi, ndërprerje
të trajtimit ose zëvendësime të papërshtatshme të barnave. Në trajtimin onkologjik,
vonesa prej disa ditësh mund të ndikojë në efektivitetin e terapisë dhe në progresionin e
sëmundjes.
Recetat e dublikuara dhe mospërputhjet në sistem krijojnë pasiguri mbi gjendjen reale të
barnave dhe mund të maskojnë mungesa faktike. Ndërkohë, kërkesat e paplotësuara të
përsëritura për të njëjtin pacient tregojnë se sistemi nuk arrin të garantojë vazhdimësinë
e trajtimit, një element jetik për pacientët me tumor.
Dobësitë në menaxhimin, dokumentimin dhe gjurmueshmërinë e barnave rrisin rrezikun
jo vetëm për abuzime apo humbje financiare, por mbi të gjitha për cënim të sigurisë së
pacientëve. Në kontekstin e trajtimeve onkologjike, ku terapitë janë jetike, këto mangësi
përkthehen në rrezik real për përkeqësim të gjendjes shëndetësore dhe ulje të shanseve
për mbijetesë.
Raporti i fundit i KLSH-së dërgon një mesazh të qartë: sistemi i furnizimit me barna,
veçanërisht për pacientët me sëmundje tumorale, kërkon ndërhyrje të menjëhershme
strukturore dhe llogaridhënie institucionale, në mënyrë që askush të mos përballet me
mungesën e një trajtimi që i shpëton jetën. Transparency.com
Në raportin e sapopublikuar të Indeksit të Perceptimit të Korrupsionit (CPI) 2025 të
Transparency International, Shqipëria vijon të renditet nën mesataren globale, duke u
vlerësuar me 39 pikë. Krahasuar me vitin 2024, vendi ka shënuar regres të dukshëm: ka
rënë me 11 vende në renditje, nga vendi i 80-të në vendin e 91-të, dhe ka humbur 3 pikë,
pasi një vit më parë ishte vlerësuar me 42 pikë.
Sipas raportit, ndër faktorët kryesorë që ndikojnë negativisht në perceptimin e korrupsionit
renditen dobësia institucionale, presioni ndaj gjyqësorit dhe mungesa e transparencës në
procedurat e prokurimit publik.
Ky përkeqësim i perceptimit shoqërohet me zhvillime shqetësuese në diskursin politik.
Ndërsa perceptimi i korrupsionit përkeqësohet, qeveria dhe veçanërisht Kryeministri Edi
Rama kanë intensifikuar retorikën dhe sulmet publike ndaj institucioneve të drejtësisë, në
veçanti ndaj SPAK dhe GJKKO. Kryeministri ka paralajmëruar ndryshime ligjore me
qëllim ndalimin e zbatimit të masave të sigurisë ndaj zv/Kryeministres Belinda Balluku,
duke argumentuar se këto masa përbëjnë ndërhyrje në funksionet kushtetuese të
institucioneve të tjera vendimmarrëse, përfshirë kompetencat e tij në emërimin dhe
funksionimin e kabinetit qeveritar.
Në deklarimet publike, Rama ka theksuar se funksionet kushtetuese të padelegueshme
nuk mund të pezullohen mbi bazën e rasteve individuale, duke iu referuar masave të
kërkuara nga SPAK dhe të miratuara nga GJKKO ndaj Ballukut, masa që përfshijnë nga
pezullimi i ushtrimit të funksioneve qeveritare, deri te kërkesa për heqjen e imunitetit
parlamentar për të mundësuar zbatimin e masave të sigurimit personal.
Pas vitesh të tëra në të cilat Kryeministri Rama është vetëpozicionuar si iniciator dhe
mbështetës i reformës në drejtësi, ashpërsimi i fundit i retorikës ndaj institucioneve të reja
të drejtësisë dhe paralajmërimet për rishikimin e reformës vlerësohen gjerësisht si presion
i
hapur ndaj organive të drejtësisë dhe si rrezik real për ecurinë e Shqipërisë drejt
integrimit në Bashkimin Europian.
Shoqëria civile, partitë e opozitës dhe ekspertë të pavarur kanë ngritur alarmin se, nëse
këto paralajmërime shndërrohen në veprime konkrete, ato do të përbënin hapa pas në
luftën kundër korrupsionit në nivele të larta dhe cënim të pavarësisë së organeve të
drejtësisë.
Që prej vitit 2024, SPAK ka hapur një sërë çështjesh të konsideruara të nxehta, dosje me
akuza për korrupsion ndaj funksionarëve dhe ish-funksionarëve të lartë. Ndër rastet më
të bujshme janë ajo e ish-zv/kryeministrit Arben Ahmetaj, aktualisht në arrati, ish-ministrit
të Shëndetësisë Ilir Beqaj dhe kryetarit në detyrë i Bashkisë së Tiranës, Erjon Veliaj, ku
këta të fundit po përballen me akuzat në paraburgim, dhe rasti i fundit ku ‘goditja’ e SPAK
ka prekur nivelin më të lartë në hiherarkinë e pushtetit, dosja ndaj zv/kryeministres
Balluku një pjesë e të cilës u bë publike në fund të vitit 2025.
Ndryshe nga rastet e mëparshme, për të cilat Kryeministri ka deklaruar publikisht se nuk
ka ndërhyrë apo penguar veprimtarinë e organeve të drejtësisë, në rastin e
zv/kryeministres së tij është konstatuar një reagim i drejtpërdrejtë dhe frontal ndaj
institucioneve të drejtësisë, reagim në të cilin janë përfshirë edhe eksponentë të tjerë të
lartë të mazhorancës në pushtet, përmes deklaratave politike dhe paralajmërimeve për
ndryshime ligjore.
Këto zhvillime kanë sjellë reagimet e para shqetësuese nga komuniteti europian, i cili ka
theksuar rëndësinë e respektimit të pavarësisë së drejtësisë dhe mosndërhyrjes politike
si parakushte themelore për shtetin e së drejtës dhe procesin e integrimit europian. Përtej
pasojave institucionale dhe politike, ky klimë tensioni dhe presioni ndaj organeve të
drejtësisë pritet të përkeqësojë më tej perceptimin e korrupsionit, duke ndikuar negativisht
edhe në vlerësimin e Indeksit të Perceptimit të Korrupsionit për vitin 2026 dhe duke
rrezikuar një rënie të mëtejshme të pozicionit të Shqipërisë në renditjen globale të CPI
së.
Kur lufta kundër korrupsionit nuk mjafton: rasti i shëndetësisë
Lufta kundër korrupsionit ka sjellë rastet e para konkrete hetimore, por nuk ka arritur ende
ta frenojë fenomenin, veçanërisht në sektorë me risk të lartë si shëndetësia, e cila vijon
të mbetet një nga fushat më të prekura nga korrupsioni strukturor dhe keqmenaxhimi i
fondeve publike.
Edhe pse institucionet e reja të drejtësisë kanë intensifikuar veprimtarinë e tyre dhe kanë
nisur hetime ndaj funksionarëve të lartë publikë, korrupsioni mbetet i përhapur dhe
rezistent ndaj ndëshkimit. Kjo reflektohet qartë në sektorin e shëndetësisë, i cili në
Raportin e fundit të Progresit vlerësohet si një nga sektorët me riskun më të lartë për
korrupsion. Prokurimet publike në këtë sektor janë klasifikuar me “flamur të kuq”, duke
sinjalizuar rrezik të shtuar për praktika korruptive.
Një tregues domethënës i nivelit të përhapjes së korrupsionit dhe abuzimit me fondet
publike është fakti se tre nga katër koncesionet afatgjata të tipit Partneritet Publik-Privat
(PPP) në shëndetësi po hetohen aktualisht nga SPAK, nën dyshime serioze për
procedura jo transparente, keqpërdorim të fondeve publike dhe përfitime të padrejta për
interesa private.
Megjithatë, pavarësisht këtyre hetimeve dhe faktit që lufta kundër korrupsionit ka
prodhuar tashmë raste konkrete në nivele drejtuese, mekanizmat që kanë lejuar
korrupsionin sistemik në shëndetësi nuk janë çmontuar plotësisht. Kontratat
koncesionare problematike, mungesa e transparencës në vendimmarrje, dobësia e
kontrollit institucional dhe ndërthurja e interesave politike me ato ekonomike vazhdojnë
të krijojnë një terren të favorshëm për korrupsion.
Këto problematika janë evidentuar edhe përmes monitorimit të prokurimeve publike të
realizuar nga Together for Life mbi procedurat e zhvilluara nga Ministria e Shëndetësisë
dhe Mbrojtjes Sociale gjatë vitit 2024. Gjetjet tregojnë një nivel shumë të ulët të
konkurrueshmërisë, me një mesatare prej vetëm 1.37 operatorësh ekonomikë për
procedurë prokurimi. Një numër i kufizuar kompanish përfitojnë shumicën e tenderëve në
sektorin farmaceutik dhe të pajisjeve mjekësore, duke kufizuar konkurrencën dhe
përjashtuar operatorët e rinj apo të vegjël nga tregu. Po ashtu, gjatë vitit 2024, ofertat
fituese kanë qenë mesatarisht vetëm 2% nën fondin limit, krahasuar me 8.57% në vitin
2014, çka ngre dyshime serioze për paracaktim të fituesve dhe mungesë gare reale.
Ndërkohë, hetimet penale të hapura ndaj funksionarëve të lartë të Ministrisë së
Shëndetësisë, si edhe raportet e Kontrolli i Lartë i Shtetit mbi dëmet e shkaktuara buxhetit
të shtetit në sektorin e shëndetësisë, kanë ekspozuar qartë nivelin e lartë të përhapjes së
korrupsionit në këtë sektor. Megjithatë, këto ndërhyrje nuk kanë arritur ende të prodhojnë
një efekt parandalues të qëndrueshëm. Si pasojë, sektori i shëndetësisë vazhdon të
perceptohet si një nga më të ekspozuarit ndaj korrupsionit, me pasoja të drejtpërdrejta
për financat publike, cilësinë e shërbimeve shëndetësore dhe besimin e qytetarëve në
sistem.Transparency.com.al
Instituti për Zhvillim dhe Inisiativa Qytetare (IZHIQ) është në kërkim të një eskperti ligjor dhe nje eksperti social ekonomik për të zhvilluar trajnime 2 ditore në fushën e sipërmarrjes, inovacionit, start uepeve etj. Këto trajnime do të kryhen në kuadër të projektit “Të rinjtë PRO punësimit të denjë”!
✅ Trajnimet 2-ditore do të organizohen në:
📅 Afati për të aplikuar: 15 Dhjetor 2024, ora 17:00
🔗 Dërgoni CV-në, letër motivimi dhe ofertën financiare në adresën: info@izhiq.org.al
⚠️ Ky postim është hapur në kuadër të projektit “Të rinjtë PRO punësimit të denjë” i implementuar nga Insituti për Zhvillim dhe Inisiativa Qytetare (IZHIQ), me mbështetjen financiare të Agjencisë Kombëtare të Rinisë (AKR) dhe Ministrit të Shtetit për Rininë dhe Fëmijët (MSHRF).
#IZHIQ #AKR #MSHRF #KoordinatorLokal #PunësimiIDenjtë #RiniaTOR Ekspert Ligjor AKR
Komisioni Europian ka publikuar të martën (4 nëntor) raportin e progresit të Shqipërisë,
ku ndër të tjera përmendet edhe sektori i shëndetësisë.
Sipas raportit, Shqipëria ka nivelin më të lartë të pagesave nga xhepi në Evropë, me
qytetarët që mbulojnë 59.7% të kostove totale shëndetësore.
Gjithashtu dokumenti vë në dukje se shpenzimet publike për shëndetësinë nga ana e
qeverisë kanë mbetur nën 10%.
“Në vitin 2024, shpenzimet publike për shëndetësinë përbënin rreth 2.8% të PBB-së,
ndërsa shpenzimet totale qeveritare për shëndetësi mbetën nën 10%, pavarësisht rritjes
nominale.
Shqipëria ka nivelin më të lartë të pagesave nga xhepi në Evropë, qytetarët mbulojnë
59.7% të kostove totale shëndetësore.
Vendi po përballet me plakje të popullsisë, si pasojë e uljes së lindshmërisë, rritjes së
jetëgjatësisë dhe emigracionit.
Në fushën e e-shëndetësisë, është ngritur një sistem elektronik për mbledhjen dhe
raportimin e të dhënave mjekësore (HIS).
Legjislacioni për substancat me origjinë njerëzore është në proces përafrimi me acquis
të BE-së, por nuk ka pasur përparim për produktet mjekësore humane dhe veterinare,
pajisjet mjekësore, vlerësimin e teknologjive shëndetësore, të drejtat e pacientëve në
kujdesin ndërkufitar, apo kozmetikën”, thuhet në raport.
Çështje të tjera shëndetësore
Po ashtu në raport thuhet se ekzison një plan kombëtar për kontrollin e kancerit dhe
aktualisht janë aktive tre programe depistuese: për kancerin e zorrës së trashë, gjirit dhe
qafës së mitrës, por vë në dukje se ende nuk është krijuar regjistri kombëtar i kancerit.
“Në fushën e shëndetit mendor, zbatohet Plani i Veprimit 2023–2026, por kërkohet
zgjerim i shërbimeve komunitare. Kequshqyerja mbetet problem kritik, ndërsa obeziteti
tek fëmijët dhe anemia tek gratë shtatzëna janë shqetësuese’ theksohet ndër të tjera në
raportin e KE.
Barazia në shëndet dhe antikorrupsioni
Në raport thuhet se, plani kombëtar 2021–2025 për barazinë, përfshirjen dhe
pjesëmarrjen e romëve synon përmirësimin e aksesit në shërbime cilësore shëndetësore,
por zbatimi mbetet i dobët.
“Nuk ka zhvillime të reja për aksesin e grave në shëndet, përfshirë shëndetin seksual dhe
riprodhues”, thekson raporti.
Në fushën e antikorrupsionit, sipas progres raportit të KE institucionet e mbikëqyrjes së
tregut kanë rregulla për transparencë, etikë dhe konflikt interesi, ndërsa sektori i
shëndetësisë është identifikuar si sektor i cenueshëm në draftin e Strategjisë Kombëtare
Kundër Korrupsionit 2024–2030, por ende mungon një vlerësim i plotë i rrezikut dhe masa
specifike për ta adresuar.
Rekomandimet
Rekomandimet e Komisionit nga viti i kaluar nuk u zbatuan dhe mbeten të vlefshme. Në
vitin e ardhshëm, Shqipëria duhet në veçanti:
→ të bëjë përparim në përafrimin e ligjit të konsumatorit me acquis më të fundit të BE-së
për të adresuar zhvillimet në këtë fushë;
→ të përfundojë përafrimin me acquis të BE-së mbi produktet medicinale për përdorim
njerëzor dhe veterinar, pajisjet mjekësore dhe kontrollin e duhanit;
→ të rrisë burimet financiare dhe njerëzore në sektorin e shëndetësisë, konkretisht në
kujdesin shëndetësor parësor dhe përgatitjen për emergjenca shëndetësore ndaj të gjitha
rreziqeve, dhe të garantojë akses të barabartë në shërbime shëndetësore cilësore për
popullatat vulnerabël, në veçanti gratë dhe vajzat që i përkasin këtyre grupeve.
Dokumenti i KE-së për progresin e Shqipërisë, e cila aspiron të aderohet në Bashkimin
Europian, përmban të dhëna me problematika që janë identifikuar dhe adresuar gjithashtu
nga Organizata Together for Life, e cila prej më shumë se një dekade monitoron politikat
dhe shërbimet shëndetësore në vend.
Together for Life ka ngritur në mënyrë të vazhdueshme shqetësimet për nivelin e lartë të
pagesave nga xhepi, mungesën e financimit publik dhe vështirësitë në aksesin ndaj
shërbimeve cilësore, veçanërisht për grupet më të cenueshme të popullsisë.
Përmes studimeve, raporteve dhe advokimit publik, Together for Life synon të nxisë
reforma konkrete në sistemin shëndetësor shqiptar dhe të garantojë më shumë
transparencë dhe barazi në kujdesin shëndetësor.
Ky raport i titulluar “VLERËSIM NEVOJASH: Trajtimi i diferencuar i grave punëmarrëse në vendin e punës në Shqipëri” përfaqëson një vlerësim analitik dhe praktik mbi diskriminimin që gratë përjetojnë në tregun e punës, veçanërisht për shkak të shtatzënisë apo lehonisë. Ai është hartuar nga Instituti për Zhvillim dhe Inisiativa Qytetare (IZHIQ) në kuadër të një projekti të mbështetur nga AWEN me fondet e Ambasadës Suedeze në Shqipëri.
Raporti përmbledh të dhëna të mbledhura përmes pyetësorëve, kërkesave për informacion dhe intervistave me aktorë institucionalë dhe synon të identifikojë boshllëqet në mbrojtjen ligjore, praktikat diskriminuese dhe nevojat reale të grave punëmarrëse në Shqipëri. Ky publikim përbën një bazë të rëndësishme për nxitjen e ndërhyrjeve avokuese, rritjen e ndërgjegjësimit dhe forcimin e zbatimit të ligjit për të siguruar një mjedis pune gjithëpërfshirës dhe të drejtë për gratë.
Një raport i fundit nga Kontrolli i Lartë i Shtetit (KLSH) ka nxjerrë në pah të dhëna
tronditëse lidhur me barnat për trajtimin e sëmundjeve tumorale, duke theksuar hendekun
midis pacientëve dhe sistemit të drejtë shëndetësor.
Në raportin “Mbi disponibilitetin e barnave për trajtimin e sëmundjeve tumorale” është
evidentuar se nga institucionet e audituara, përfshirë Ministria e Shëndetësisë dhe
Mbrojtjes Sociale, Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor, Agjencia e
Barnave dhe Pajisjeve Mjekësore, Qendra Spitalore Universitare “Nënë Tereza”, nuk janë
ezauruar në mënyrë të plotë veprimet e ndërmarra në kuadër të sigurimit të disponibilitetit
të barnave të përdorur në trajtimin e sëmundjeve tumorale.
Medikamente të skaduara në farmacinë e QSUT
Në raportin e KLSH, evidentohet se “19 flakonë Ifosfamide 1 g dhe 602 flakonë
Methotrexate në dy formëdoza: Solution for injection and infusion x 500 mg (në 10ml ose
20ml) me 372 flakonë dhe Solution for injection x 50 mg / 2 ml me 230 flakonë,
pavarësisht se kanë skaduar rezultojnë ende në sistemin Pentaho.”
Këto medikamente paraqesin risk për mbajtjen e stoqeve të skaduara në sistem dhe duke
rritur artificialisht gjendjen e barnave në sistem, pavarësisht përcaktimeve të neni 4 të
kontratave të furnizimit, i cili përcakton qartë se “Në rast mospërdorimi për arsye objektive
të medikamenteve, duke sjellë si pasojë afrimin e skadencës, shoqëria furnitore duhet të
marrë masa për tërheqjen e medikamenteve dhe zëvendësimin e tyre me të njëjtin
artikull, por me afat më të gjatë skadence”.
Në lidhje me medikamentet e skaduara, Drejtoresha e Shërbimit Farmaceutik, znj. M.R,
ka pretenduar se“Gjendja e barnave të skaduara është e dallueshme dhe nuk përdoret
nga operatorët e sistemit (farmacistë/kryeinfermierë) gjatë procesit të kërkesës dhe
shkarkimit. Kur farmacistët realizojnë shkarkimin e barnave për plotësimin e kërkesave
të shërbimeve klinike, ata veprojnë vetëm mbi barnat brenda afateve të skadencës, pasi
fushat e kërkimit për barnat skaduara, janë inaktive dhe të bllokuara nga sistemi, dhe nuk
mund të veprohet me këto barna. Sqarojmë se me afrimin e skadencës për një bar,
sistemi detekton afrimin e skadencës edhe në anën vizuale duke ngjyrosur fushën me
ngjyrë portokalli, dhe me plotësimin e datës së skadencës, ngjyrosja kthehet në ngjyrë të
kuqe, dhe bllokohet automatikisht çdo lloj veprimi me barin e skaduar. Kjo siguron që
barna të skaduara të mos përfshihen në procesin e shpërndarjes dhe përdorimit klinik çka
sqaron edhe njëherë faktin se pavarësisht se bari në fjalë i pasqyruar në pikën 8 rezulton
i skaduar në PENATAHO, ai nuk ndikon në rritjen artificiale të barnave”.
Gjendjet e barnave të skaduara që shfaqen në sistem nuk mund të konsiderohen vetëm
si një informacion statistikor, por tregojnë boshllëqe në menaxhimin e inventarit, fakt që
e indentifikon me shqetësim edhe raporti i KLSH. Edhe nëse barnat e skaduara nuk mund
të përdoren nga operatorët në procesin e shkarkimit, prania e tyre në stok sjell pasoja
negative, duke rritur artificialisht gjendjen dhe duke ngadalësuar qarkullimin efikas të
barnave. Kjo situatë mund të shkaktojë mungesa të barnave të nevojshme për trajtim,
duke ndikuar drejtpërdrejtë në shërbimin ndaj pacientëve. Për më tepër, në gjendjet e
skaduara të evidentuara nga grupi i auditimit paraqitet risku i mosnxjerjes jashtë
përdorimit të këtyre sasive dhe mbajtjes së tyre në inventarin fizik të barnave. Është
përgjegjësia e institucionit të monitorojë datat e skadencës përpara afatit të mbarimit të
kontratës, siç dhe parashikohet në nenin 5 të kontratës. Mungesa e monitorimit të zbatimit
të kontratës nga ana e MSHMS ka sjell për pasojë mos tërheqjen e barnave të skaduara
përpara përfundimit të afatit të kontratës.
Fëmijëve u mohohet trajtimi
Nga verifikimet e kryera nga KLSH për periudhën 2020-2024, fëmijët me sëmundje
tumorale nuk kanë marrë trajtim të barabartë. Gjatë kësaj periudhe janë paraqitur 12
pacientë të moshës 2 deri në 18 vjeç që kërkon sipas protokolleve trajtim me Actinomycin
D, dhe KLSH ka konstatuar se në 6 raste nuk është ofruar trajtim në sisteminpublik, 1
është trajtuar jashtë vendit, sipas protokollit VAC, dhe 5 të tjerë janë trajtuar duke siguruar
medikamentin privatisht.
Pas datës 20 janar 2020 konstatohet se nuk ka patur gjendje të medikamentit
Actinomycin D 0.5 mg, në disa prej rasteve është përdorur ky medikament në trajtim. Ky
konstatim vjen bazuar në intervistat verbale që grupi i auditit të Kontrollit të Lërtë të Shtetit
ka zhvilluar me mjekët e Shërbimit të Onkohematologjisë Pediatrike, si dhe bazuar në
shënimet e bëra në kartela, epikrizat e pacientëve, ku konstatohet se medikamenti është
siguruar privatisht nga familjarët apo përmes donacioneve. Në gjykimin e grupit të
auditimit, sigurimi në këto mënyra nuk ofron siguri të plotë për mënyrën e ruajtjes së këtij
medikamenti dhe rrjedhimisht edhe të efektit të tij.
“Për periudhën objekt auditimi, bari Actinomycin D 0.5 mg është siguruar përmes
donacionit nga Sheba Medical Center, spital në Izrael, i cili ka dhuruar 24 flakonë
Actinomycin D 0.5 mg, në QSUNT. Referuar intervistave verbale me mjekët e Shërbimit
të Onkohematologjisë Pediatrike, donacioni ka ardhur në datën 24.12.2024, ndërsa
shkresa e tij mban datën 25.12.2024, protokolluar në QSUNT me shkresën nr. 3068/1
prot., datë 26.12.2024.
Rezulton se deri në përfundim të fazës së auditimit në terren, në QSUNT gjendja e barit
Actinomycin D 0.5mg duhet të rezultonte 2 flakonë, pasi 22 flakonë janë përdorur në
trajtim referuar informacionit të sjellë nga Shërbimi i Onko-Hematologjisë Pediatrike. Në
kushtet kur për marrjen në dorëzim të barit nuk është evidentuar procesverbal, ka qenë
e pamundur të verifikohet fizikisht sasia e mbetur e barit duke qenë se nuk është bërë
hyrje në inventar”, thuhet në raport.
KLSH në raport lë detyra për drejtorin e Përgjithshëm i Qendrës Spitalore Universitare
“Nënë Tereza” që të marrë masa për zbatimin e një protokolli të unifikuar për marrjen në
dorëzim, administrimin dhe raportimin e barnave të siguruara përmes donacioneve/ në
mënyrë private, ku të përshihet informacioni për sasinë e marrë, datën, pacientin për të
cilin përdoret, dozën e administruar dhe personin përgjegjës në spitalin Onkologjik.
Gjithashtu, KLSH rekomandon se drejtori i Përgjithshëm i QSUNT duhet të marrë masa
për ngritjen e një grupi pune për verifikimin e flakonëve të mbetur gjendje të Actinomycin
D, të cilët nuk evidentohen në inventar apo në sistemin elektronik.
Nënfinancimi i sektorit të shëndetësisë dhe pasojët tek pacientët
Një nga shkaqet kryesore të këtyre problematikave të mëdha në sistemin shëndetësor
shqiptar, konkretisht Shërbimit Onkologjik, është nënfinancimi buxhetor për sektorin e
shëndetësisë.
Financimi i Qendrës Spitalore Universitare “Nënë Tereza” (QSUNT) bëhet me transferime
nga Buxheti i Shtetit, nëpërmjet Ministrisë së Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale dhe
FSDKSH-së. Po ashtu, pjesë e financimit janë edhe të ardhurat dytësore, të cilat mbarten
në vitin buxhetor pasardhës, të gjeneruara nga shërbimet e ofruara, kontratat me palë të
treta apo donacione, përdorimi i të cilave bëhet tërësisht nga vetë spitali, si pjesë e kostos
së shërbimit, bazuar në procedurat e miratuara nga MSHMS.
Together for Life çdo vit ngre shqetësimin për nënfinancimin e sektorit shëndetësor që
sjell si pasojë mungesë shërbimesh, shërbime pa cilësi dhe përjashtimin e grupeve
vulnerabël nga e drejta për të përfituar shërbim shëndetësor cilësor kudo dhe kurdo të
përballueshëm për çdo kategori. Edhe në raportin e shoqatës Together For Life
“Monitorimi i shpenzimeve të sektorit të shëndetësisë për vitin 2024”, si dhe në raportin
“Monitorimi i Strategjisë Kombëtare të Shëndetësisë 2021-2030 – Arritjet dhe Sfidat”
rezulton se buxheti i shëndetësisë është më i ulët nga parashikimet në Strategjinë
dhjetëvjeçare të shëndetësisë si dhe më i ulëti krahasuar me vendet e Rajonit.
Shpenzimet në sektorin e shëndetësisë për Shqipërinë në raport me shpenzimet e
përgjithshme publike janë më të ulëtat me mesatarisht 9% përgjatë periudhës 2005-2022,
sipas raporteve të mësipërme, ndërkohë që Shqipëria kryeson listën e vendeve të rajonit
me shpenzimet nga xhepi në nivelin e 51%.
Mungesa e buxhetit të nevojshëm sigurisht do të shfaqë probleme edhe në mos ofrimi në
kohë të barnave për pacientët me sëmundje onkologjike gjë që përbën një cënim të
drejtave themelore të njeriut dhe të drejtës kushtetuese për kujdes shëndetësor.
Diskutimet u përqendruan rreth:
Rëndësisë së kontratave të punës Njohjes dhe zbatimit të Kodit të Punës Të drejtave dhe detyrimeve të punëmarrësve dhe punëdhënësve Parandalimit të diskriminimit në vendin e punës Sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore
Në fokus-grup u evidentuan problematika të zakonshme që prekin të rinjtë, si:
Ky postim është përgatitur me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian.
*****
IZHIQ held the second focus group at the Multifunctional Center in Berat! The discussions focused on: The importance of employment contracts Awareness and implementation of the Labor Code Rights and obligations of employees and employers Preventing workplace discrimination Social and health insurance The focus group highlighted common challenges faced by young people, such as: This post was produced with the financial support of the European Union.
Diskutimet u përqendruan rreth: Rëndësisë së kontratave të punës Njohjes dhe zbatimit të Kodit të Punës Të drejtave dhe detyrimeve të punëmarrësve dhe punëdhënësve Parandalimit të diskriminimit në vendin e punës Sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore Në fokus-grup u evidentuan problematika të zakonshme që prekin të rinjtë, si: Ky postim është përgatitur me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. IZHIQ held the second focus group at the Multifunctional Center in Berat! The discussions focused on: The importance of employment contracts Awareness and implementation of the Labor Code Rights and obligations of employees and employers Preventing workplace discrimination Social and health insurance The focus group highlighted common challenges faced by young people, such as: This post was produced with the financial support of the European Union.
IZHIQ zhvilloi fokus-grupin e parë në Klos! Punësimi informal Përdorimi i kontratave të punës Diskriminimi në vendin e punës Reagimi i institucioneve vendore ndaj shkeljeve të të drejtave të punës
Disa nga të rinjtë ndanë përvojat e tyre, duke treguar se shpesh nuk kishin njohuri për kontratat e punës, kishin punuar jashtë orarit pa u paguar, dhe në raste të tjera nuk kishin përfituar siguracionet e plota, pasi ishin paguar vetëm mbi siguracion minimal dhe jo për pagën e plotë.
English version IZHIQ held the first focus group in Klos! Informal employment Use of employment contracts Workplace discrimination Local institutional responses to labor rights violations Some of the young participants shared their experiences, noting that they often had no knowledge about employment contracts, had worked overtime without being paid, and in some cases did not benefit from full social security contributions, as they were declared only on the minimum wage and not on their actual salary.
Albanian 
English